Διπολική διαταραχή

Τύπος 1 και τύπος 2, και γιατί ο τύπος 2 δεν είναι η “ήπια” μορφή

“Είμαι λίγο διπολικός σήμερα.” Η λέξη λέγεται συχνά για μια μέρα με αλλαγές διάθεσης. Η διπολική διαταραχή, όμως, δεν είναι αυτό. Είναι μια σοβαρή, μακροχρόνια κατάσταση, που συχνά περνά χρόνια χωρίς διάγνωση.

Τι είναι η διπολική διαταραχή;

Είναι μια διαταραχή της διάθεσης με επεισόδια. Ανάμεσα σε περιόδους που μπορεί να είμαστε καλά, έρχονται επεισόδια κατάθλιψης και επεισόδια μανίας ή υπομανίας, δηλαδή περίοδοι όπου η διάθεση και η ενέργεια ανεβαίνουν πολύ πάνω από τα συνηθισμένα μας. Τα επεισόδια κρατούν μέρες ή εβδομάδες, όχι ώρες.

Ποια είναι τα συμπτώματα της μανίας και της υπομανίας;

• πολύ ανεβασμένη ή ευερέθιστη διάθεση,
• πολύ λίγος ύπνος χωρίς κούραση,
• γρήγορη ομιλία, σκέψεις που τρέχουν,
• μεγαλεπήβολα σχέδια, υπερβολική αυτοπεποίθηση,
• παρορμητικά ξοδέματα, ρίσκα, αποφάσεις,
• εύκολη απόσπαση της προσοχής.

Ποια η διαφορά ανάμεσα στον τύπο 1 και στον τύπο 2;

Στη διπολική διαταραχή τύπου 1 υπάρχει τουλάχιστον ένα επεισόδιο μανίας: έντονο, που διαταράσσει σοβαρά τη ζωή, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία και κάποιες φορές συνοδεύεται από ψυχωσικά συμπτώματα.

Στη διπολική διαταραχή τύπου 2 υπάρχουν επεισόδια υπομανίας, μια ηπιότερη μορφή της μανίας, και επεισόδια μείζονος κατάθλιψης. Η υπομανία συχνά δεν φαίνεται σαν πρόβλημα. Μοιάζει με μια περίοδο που είμαστε παραγωγικοί, κοινωνικοί, γεμάτοι ενέργεια.

Είναι ο τύπος 2 η πιο ήπια μορφή;

Αυτό πιστεύουν πολλοί, και η έρευνα δεν το επιβεβαιώνει. Μια μελέτη παρακολούθησε ανθρώπους με διπολική διαταραχή τύπου 2 για περίπου δεκατρία χρόνια, εβδομάδα με εβδομάδα. Είχαν συμπτώματα στο 54% των εβδομάδων, και σχεδόν όλες αυτές ήταν εβδομάδες με συμπτώματα κατάθλιψης, το 50%. Οι εβδομάδες με υπομανία ήταν μόλις 1,3% (Judd et al., 2003).

Δηλαδή ο τύπος 2 δεν είναι “μισή” διπολική. Είναι, για πολλούς ανθρώπους, μια ζωή με πολλή κατάθλιψη και λίγες, σύντομες κορυφώσεις.

Γιατί η διάγνωση αργεί;

Επειδή οι περισσότεροι ζητούν βοήθεια στην κατάθλιψη, όχι στην υπομανία, που τη ζουν ως “καλή περίοδο”. Έτσι συχνά διαγιγνώσκονται πρώτα με κατάθλιψη. Σε μια ανασκόπηση 27 μελετών με πάνω από εννέα χιλιάδες ασθενείς, ο μέσος χρόνος από την έναρξη της διπολικής διαταραχής μέχρι την πρώτη αντιμετώπισή της ήταν σχεδόν έξι χρόνια (Dagani et al., 2017).

Αν η κατάθλιψή μας έχει διακοπεί κάποτε από περιόδους με πολύ λίγο ύπνο και πολλή ενέργεια, αξίζει να το πούμε στον ειδικό.

Πώς αντιμετωπίζεται η διπολική διαταραχή;

Η φαρμακευτική αγωγή είναι η βάση της θεραπείας, και την αποφασίζει και την παρακολουθεί ψυχίατρος. Η ψυχοθεραπεία έρχεται μαζί της, όχι στη θέση της. Σε ανασκόπηση τυχαιοποιημένων μελετών, η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία μαζί με τα φάρμακα μείωσε τις υποτροπές και βελτίωσε την κατάθλιψη και τη λειτουργικότητα σε σχέση με τη συνηθισμένη φροντίδα (Chiang et al., 2017). Δουλεύουμε με τα πρώιμα σημάδια ενός επεισοδίου, με τον ρυθμό του ύπνου και της καθημερινότητας, και με τις σκέψεις της κατάθλιψης.

Πώς στεκόμαστε δίπλα σε άνθρωπο με διπολική διαταραχή;

Ενημερωνόμαστε για τη διαταραχή, ώστε να μη διαβάζουμε τα επεισόδια ως χαρακτήρα. Μαθαίνουμε μαζί του τα πρώιμα σημάδια, όπως η αλλαγή στον ύπνο. Στηρίζουμε τη θεραπεία χωρίς να γινόμαστε επιτηρητές. Και φροντίζουμε και τον εαυτό μας.

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 απαντά όλο το εικοσιτετράωρο.

Πηγές

• Chiang, K.-J., Tsai, J.-C., Liu, D., Lin, C.-H., Chiu, H.-L., & Chou, K.-R. (2017). Efficacy of cognitive-behavioral therapy in patients with bipolar disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials. PLOS ONE, 12(5), e0176849.
• Dagani, J., Signorini, G., Nielssen, O., Bani, M., Pastore, A., de Girolamo, G., & Large, M. (2017). Meta-analysis of the interval between the onset and management of bipolar disorder. The Canadian Journal of Psychiatry, 62(4), 247–258.
• Judd, L. L., Akiskal, H. S., Schettler, P. J., Coryell, W., Endicott, J., Maser, J. D., et al. (2003). A prospective investigation of the natural history of the long-term weekly symptomatic status of bipolar II disorder. Archives of General Psychiatry, 60(3), 261–269.