Κρίση πανικού: τι συμβαίνει στο σώμα

Γιατί χτυπά η καρδιά, γιατί κόβεται η ανάσα και γιατί περνά

Σε μια κρίση πανικού το σώμα δεν χαλάει. Κάνει, με μεγάλη ακρίβεια, αυτό για το οποίο είναι φτιαγμένο. Απλώς το κάνει σε λάθος στιγμή.

Τι είναι ο συναγερμός του σώματος;

Μπροστά σε έναν κίνδυνο το νευρικό σύστημα ετοιμάζει το σώμα για μάχη ή για φυγή. Η αδρεναλίνη ανεβαίνει και μέσα σε δευτερόλεπτα αλλάζουν πολλά μαζί. Κάθε αλλαγή έχει έναν σκοπό, και κάθε αλλαγή γίνεται αισθητή ως “σύμπτωμα”.

Γιατί χτυπά δυνατά η καρδιά;

Για να στείλει περισσότερο αίμα στους μεγάλους μύες, που θα χρειάζονταν για να τρέξουμε. Η ταχυκαρδία μιας κρίσης πανικού είναι ίδια με εκείνη που έχουμε αν ανεβούμε τρέχοντας τρεις ορόφους. Η διαφορά είναι ότι στις σκάλες ξέρουμε γιατί συμβαίνει.

Γιατί κόβεται η ανάσα;

Η αναπνοή γίνεται γρήγορη και ρηχή, για να μπει περισσότερο οξυγόνο. Επειδή όμως δεν τρέχουμε, αναπνέουμε περισσότερο απ' όσο χρειάζεται το σώμα. Το παράδοξο είναι ότι αυτή ακριβώς η υπερβολική αναπνοή δημιουργεί την αίσθηση ότι ο αέρας δεν φτάνει.

Γιατί έρχονται η ζάλη και το μούδιασμα;

Από την ίδια γρήγορη αναπνοή. Όταν αναπνέουμε υπερβολικά, αλλάζει η ισορροπία των αερίων στο αίμα, και αυτό φέρνει ζάλη, μούδιασμα στα χέρια και γύρω από το στόμα, θολή όραση και την αίσθηση ότι όλα γύρω είναι “ψεύτικα”. Είναι αισθήσεις πολύ δυσάρεστες. Δεν είναι επικίνδυνες.

Γιατί σφίγγεται το στήθος;

Οι μύες του θώρακα σφίγγονται, όπως και οι υπόλοιποι, και η γρήγορη αναπνοή τούς κουράζει. Ο πόνος αυτός τρομάζει περισσότερο από κάθε άλλον, επειδή μοιάζει με πόνο της καρδιάς. Αν εμφανίζεται για πρώτη φορά, ο ιατρικός έλεγχος είναι το σωστό βήμα. Αν οι εξετάσεις είναι καθαρές, ξέρουμε πια με τι έχουμε να κάνουμε.

Πόσο διαρκεί μια κρίση πανικού;

Η κρίση πανικού κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά (American Psychiatric Association, 2022) και μετά υποχωρεί. Το σώμα δεν μπορεί να κρατήσει τον συναγερμό στο μέγιστο για πολλή ώρα: η αδρεναλίνη διασπάται, και το νευρικό σύστημα έχει έναν δεύτερο μηχανισμό που το επαναφέρει στην ηρεμία.

Αυτό που κρατά περισσότερο είναι η κούραση και ο φόβος μήπως ξανασυμβεί.

Τι την κάνει χειρότερη;

Η ερμηνεία. Αν ο δυνατός χτύπος της καρδιάς διαβαστεί ως “παθαίνω έμφραγμα”, η σκέψη αυτή είναι από μόνη της ένας νέος κίνδυνος, και το σώμα απαντά με περισσότερη αδρεναλίνη (Clark, 1986). Ο συναγερμός, δηλαδή, δεν τροφοδοτείται από κάτι που συμβαίνει γύρω μας. Τροφοδοτείται από τον φόβο για τον ίδιο τον συναγερμό.

Γι' αυτό και η προσπάθεια να σταματήσει η κρίση με το ζόρι συνήθως την παρατείνει. Όσο πολεμάμε τις αισθήσεις, τόσο το σώμα καταλαβαίνει ότι υπάρχει κάτι να φοβηθεί.

Τι αλλάζει με την ψυχοθεραπεία;

Στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία μαθαίνουμε τι σημαίνει κάθε αίσθηση και τη συναντάμε επίτηδες, με ασφάλεια, μέχρι να πάψει να μας τρομάζει. Η ταχυκαρδία μένει ταχυκαρδία. Αυτό που φεύγει είναι ο φόβος γι' αυτήν, και χωρίς αυτόν ο κύκλος δεν κλείνει.

Πηγές

• American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.).
• Clark, D. M. (1986). A cognitive approach to panic. Behaviour Research and Therapy, 24(4), 461–470.