Οριακή διαταραχή προσωπικότητας

Τι είναι, πώς φαίνεται, και γιατί η πρόγνωση είναι πολύ καλύτερη από τη φήμη της

Τα συναισθήματα έρχονται σαν κύμα και δεν υπάρχει διακόπτης. Ένα μήνυμα που αργεί γίνεται βεβαιότητα ότι θα μας αφήσουν. Αγαπάμε κάποιον με όλη μας τη δύναμη, και την επόμενη μέρα θυμώνουμε τόσο που δεν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας. Για πολλά χρόνια, οι άνθρωποι με αυτή την εμπειρία άκουγαν ότι “δεν αλλάζουν”. Η έρευνα λέει κάτι πολύ διαφορετικό.

Τι είναι η οριακή διαταραχή προσωπικότητας;

Είναι ένα σταθερό μοτίβο αστάθειας σε τρία πεδία: στα συναισθήματα, στις σχέσεις και στην εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, μαζί με παρορμητικότητα. Ξεκινά συνήθως στην εφηβεία ή στην αρχή της ενήλικης ζωής. Στα αγγλικά λέγεται borderline.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα διαγνωστικά εγχειρίδια περιγράφουν εννέα χαρακτηριστικά, από τα οποία χρειάζονται τουλάχιστον πέντε:

• έντονες προσπάθειες να αποφύγουμε μια πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη,
• σχέσεις έντονες και ασταθείς, που περνούν από την εξιδανίκευση στην υποτίμηση,
• ασταθής εικόνα για τον εαυτό, ποιοι είμαστε, τι θέλουμε,
• παρορμητικότητα που μας βλάπτει, σε ξοδέματα, ουσίες, οδήγηση, φαγητό, σεξ,
• αυτοτραυματισμοί ή απειλές αυτοκτονίας,
• έντονες εναλλαγές διάθεσης μέσα στη μέρα,
• μόνιμη αίσθηση κενού,
• έντονος θυμός που δύσκολα ελέγχεται,
• σε στιγμές έντονου στρες, καχυποψία ή αίσθηση αποσύνδεσης.

Μπορώ να καταλάβω από ένα τεστ αν την έχω;

Ένα τεστ στο ίντερνετ μπορεί να είναι αφορμή να ζητήσουμε αξιολόγηση. Δεν μπορεί να βάλει διάγνωση. Πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά, σε ηπιότερη μορφή, εμφανίζονται και σε άλλες δυσκολίες, όπως η κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή, η ΔΕΠΥ ή οι συνέπειες δύσκολων εμπειριών. Η διάγνωση χρειάζεται κλινική αξιολόγηση από ειδικό.

Αλλάζει η οριακή διαταραχή προσωπικότητας;

Ναι, και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό που πρέπει να ξέρει κανείς.

Μια μελέτη ακολούθησε 290 ανθρώπους με οριακή διαταραχή προσωπικότητας, που είχαν νοσηλευτεί, για δεκαέξι χρόνια. Στο τέλος, η μεγάλη πλειονότητα, από 78% μέχρι 99% ανάλογα με το πόσο αυστηρά μετρήθηκε, είχε φτάσει σε ύφεση των συμπτωμάτων για τουλάχιστον δύο χρόνια. Η πλήρης ανάρρωση, που περιλάμβανε και καλή κοινωνική και επαγγελματική ζωή, ήταν πιο δύσκολη, από 40% μέχρι 60% (Zanarini et al., 2012).

Δηλαδή τα συμπτώματα υποχωρούν στους περισσότερους ανθρώπους. Η ζωή χρειάζεται περισσότερη δουλειά για να χτιστεί, αλλά χτίζεται.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η ψυχοθεραπεία είναι η βασική θεραπεία. Μια ανασκόπηση της Cochrane, με 75 μελέτες, βρήκε ότι οι ψυχοθεραπείες μειώνουν τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Πιθανότατα βοηθούν και στους αυτοτραυματισμούς και στη λειτουργικότητα, αν και εκεί τα στοιχεία είναι λιγότερο βέβαια (Storebø et al., 2020). Η πιο μελετημένη είναι η διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία, μια μορφή γνωστικής-συμπεριφορικής θεραπείας που δουλεύει με τη ρύθμιση των συναισθημάτων, την ανοχή στη δυσφορία, τις σχέσεις και την επίγνωση της στιγμής.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας ή αυτοτραυματισμοί. Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 απαντά όλο το εικοσιτετράωρο, και σε άμεσο κίνδυνο καλούμε το 166 ή πηγαίνουμε στα επείγοντα.

Δείτε επίσης: Ποιες είναι οι διαταραχές προσωπικότητας;

Πηγές

• Gunderson, J. G., Herpertz, S. C., Skodol, A. E., Torgersen, S., & Zanarini, M. C. (2018). Borderline personality disorder. Nature Reviews Disease Primers, 4, 18029.
• Storebø, O. J., Stoffers-Winterling, J. M., Völlm, B. A., Kongerslev, M. T., Mattivi, J. T., Jørgensen, M. S., et al. (2020). Psychological therapies for people with borderline personality disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews, (5), CD012955.pub2.
• Zanarini, M. C., Frankenburg, F. R., Reich, D. B., & Fitzmaurice, G. (2012). Attainment and stability of sustained symptomatic remission and recovery among patients with borderline personality disorder and axis II comparison subjects: A 16-year prospective follow-up study. American Journal of Psychiatry, 169(5), 476–483.