Πότε χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;

Τα σημάδια ότι είναι ώρα να μιλήσουμε με ψυχολόγο

Οι περισσότεροι περιμένουμε. Περιμένουμε να περάσει μόνο του, να “γίνει αρκετά σοβαρό”, να έχουμε έναν λόγο που να δικαιολογεί τη βοήθεια. Σε μια μεγάλη αμερικανική έρευνα, οι άνθρωποι με διαταραχές της διάθεσης έκαναν 6 έως 8 χρόνια να ζητήσουν για πρώτη φορά βοήθεια, και όσοι είχαν αγχώδεις διαταραχές από 9 έως 23 χρόνια (Wang et al., 2005).

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι για την ώρα που έχουμε φτάσει στον πάτο. Όσο νωρίτερα ξεκινά, τόσο λιγότερα έχει να ξεμπερδέψει.

Πότε είναι ώρα για ψυχοθεραπεία;

Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία προτείνει να το σκεφτούμε όταν κάτι μας προκαλεί αγωνία και παρεμβαίνει σε κάποιο μέρος της ζωής μας, ιδίως αν:

• το σκεφτόμαστε ή το αντιμετωπίζουμε τουλάχιστον μία ώρα κάθε μέρα
• μας φέρνει σε αμηχανία ή μας κάνει να αποφεύγουμε τους άλλους
• έχει ρίξει την ποιότητα της ζωής μας
• έχει επηρεάσει τις σπουδές, τη δουλειά ή τις σχέσεις μας
• έχουμε αλλάξει τη ζωή μας ή έχουμε φτιάξει συνήθειες για να το αντέχουμε
• δυσκολευόμαστε να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας

Το προτελευταίο είναι το πιο ύπουλο, γιατί δεν μοιάζει με σύμπτωμα. Μοιάζει με λύση: δεν οδηγώ πια στην εθνική, δεν πάω σε γάμους, πίνω ένα ποτήρι για να κοιμηθώ.

Ποια είναι τα σημάδια;

• Υπερφόρτωση. Πάρα πολλά να γίνουν, και η αίσθηση ότι δεν προλαβαίνουμε ούτε να ανασάνουμε.
• Κόπωση. Κοιμόμαστε περισσότερο ή δυσκολευόμαστε να σηκωθούμε. Η κόπωση συνοδεύει συχνά την κατάθλιψη.
• Δυσανάλογος θυμός. Όλοι θυμώνουμε. Αξίζει προσοχή ο θυμός που δεν περνά, που είναι υπερβολικός για την περίσταση ή που μας οδηγεί σε πράξεις που βλάπτουν.
• Αγοραφοβία. Φόβος για μέρη όπου μπορεί να πάθουμε κρίση πανικού ή να παγιδευτούμε, μέχρι του σημείου να μη βγαίνουμε από το σπίτι.
• Αγχώδεις ή παρείσακτες σκέψεις. Ανησυχία που πιάνει μεγάλο μέρος της μέρας ή προκαλεί σωματικά συμπτώματα.
• Απάθεια. Χάνουμε το ενδιαφέρον για όσα κάναμε, για τον κόσμο γύρω μας, για τη ζωή γενικά.
• Απελπισία. Η αίσθηση ότι δεν υπάρχει μέλλον. Αν επιμένει, μπορεί να φέρει σκέψεις αυτοκτονίας.
• Κοινωνική απόσυρση. Ο χρόνος μόνοι μας είναι ανάγκη, και για τους εσωστρεφείς μεγαλύτερη. Άλλο πράγμα είναι το να μένουμε μόνοι επειδή οι άλλοι μάς προκαλούν άγχος ή φόβο.

Χρειάζεται να έχω διάγνωση;

Όχι. Αυτό είναι που οι περισσότεροι δεν ξέρουν. Δεν χρειάζεται να “έχουμε κάτι” για να ζητήσουμε βοήθεια. Αρκεί κάτι να μας δυσκολεύει και να μη λύνεται με όσα έχουμε δοκιμάσει.

Ένας χρήσιμος έλεγχος είναι τρεις ερωτήσεις: Πόσο καιρό κρατά; Πόσο με εμποδίζει; Τι έχω πάψει να κάνω εξαιτίας του;

Πότε δεν περιμένουμε καθόλου;

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας ή αν νιώθουμε ότι μπορεί να βλάψουμε τον εαυτό μας ή κάποιον άλλον, η βοήθεια χρειάζεται τώρα: η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, η γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης 10306 και το 112.

Πηγές

• Wang, P. S., Berglund, P., Olfson, M., Pincus, H. A., Wells, K. B., & Kessler, R. C. (2005). Failure and delay in initial treatment contact after first onset of mental disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Archives of General Psychiatry, 62(6), 603–613.