Αντικαταθλιπτικά ή ψυχοθεραπεία;

Τι λέει η έρευνα για το καθένα, και για τον συνδυασμό τους

“Να πάρω χάπια ή να κάνω ψυχοθεραπεία;” Είναι από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνουν οι άνθρωποι όταν αποφασίζουν να ζητήσουν βοήθεια για κατάθλιψη ή άγχος. Συχνά τη συνοδεύουν φόβοι: ότι τα φάρμακα “αλλάζουν τον χαρακτήρα”, ότι η ψυχοθεραπεία “είναι μόνο κουβέντα”. Η έρευνα δίνει μια πιο ψύχραιμη εικόνα.

Τι κάνουν τα αντικαταθλιπτικά;

Τα αντικαταθλιπτικά είναι φάρμακα που επηρεάζουν τη λειτουργία χημικών ουσιών του εγκεφάλου. Χρησιμοποιούνται για την κατάθλιψη, αλλά και για διαταραχές άγχους, όπως οι κρίσεις πανικού και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Συνήθως χρειάζονται μερικές εβδομάδες για να φανεί το αποτέλεσμα.

Δίνονται μόνο με συνταγή, από ψυχίατρο ή γιατρό, που ρυθμίζει τη δόση και παρακολουθεί τις παρενέργειες. Δεν τα ξεκινάμε, δεν αλλάζουμε τη δόση και δεν τα σταματάμε μόνοι μας.

Τι είναι πιο αποτελεσματικό;

Για την κατάθλιψη, η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και τα αντικαταθλιπτικά έχουν, στη διάρκεια της θεραπείας, παρόμοια αποτελέσματα. Η διαφορά φαίνεται σε τρία σημεία.

Ο συνδυασμός. Σε μια μεγάλη ανασκόπηση 101 μελετών με σχεδόν δώδεκα χιλιάδες ασθενείς με κατάθλιψη, ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμάκων ήταν πιο αποτελεσματικός από καθένα μόνο του (Cuijpers et al., 2020). Σε άλλη ανασκόπηση, η προσθήκη ψυχοθεραπείας στα φάρμακα είχε σημαντικό όφελος στην κατάθλιψη, στη διαταραχή πανικού και στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (Cuijpers et al., 2014).

Μετά το τέλος της θεραπείας. Εδώ είναι το πιο ενδιαφέρον εύρημα. Όσοι είχαν κάνει γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία ήταν σημαντικά λιγότερο πιθανό να υποτροπιάσουν, σε σχέση με όσους είχαν πάρει φάρμακα και μετά τα σταμάτησαν. Σε σύγκριση με όσους συνέχισαν να παίρνουν φάρμακα, δεν υπήρχε σημαντική διαφορά (Cuijpers et al., 2013). Δηλαδή η ψυχοθεραπεία φαίνεται να αφήνει κάτι που μένει, και αφού τελειώσει.

Η προτίμησή μας. Κάποιοι δεν θέλουν να πάρουν φάρμακα. Κάποιοι δεν έχουν, σε μια δύσκολη περίοδο, τη δύναμη για ψυχοθεραπεία, και τα φάρμακα τους βοηθούν να φτάσουν εκεί. Και τα δύο είναι εντάξει.

Πότε χρειάζονται φάρμακα;

Η απόφαση είναι του ψυχιάτρου, μαζί μας. Συνήθως τα φάρμακα προτείνονται όταν η κατάθλιψη είναι σοβαρή, όταν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας, όταν τα συμπτώματα δεν μας αφήνουν να λειτουργήσουμε, όταν υπάρχει διπολική διαταραχή ή ψυχωσικά συμπτώματα, ή όταν η ψυχοθεραπεία από μόνη της δεν έχει βοηθήσει αρκετά.

Τα αντικαταθλιπτικά για τις κρίσεις πανικού;

Για τη διαταραχή πανικού, και τα δύο έχουν τεκμηρίωση. Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, με την έκθεση στις σωματικές αισθήσεις και τη δουλειά με την ερμηνεία τους, είναι η ψυχολογική θεραπεία πρώτης επιλογής. Συχνά οι άνθρωποι ξεκινούν με φάρμακα, και η ψυχοθεραπεία βοηθά να μάθουν ότι οι αισθήσεις του πανικού δεν είναι επικίνδυνες.

Ψυχολόγος ή ψυχίατρος;

Συχνά και οι δύο, και αυτό είναι καλό. Ο ψυχίατρος ρυθμίζει τη φαρμακευτική αγωγή, ο ψυχολόγος κάνει την ψυχοθεραπεία, και οι δύο συνεννοούνται. Περισσότερα στο Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος.

Πηγές

• Cuijpers, P., Hollon, S. D., van Straten, A., Bockting, C., Berking, M., & Andersson, G. (2013). Does cognitive behaviour therapy have an enduring effect that is superior to keeping patients on continuation pharmacotherapy? A meta-analysis. BMJ Open, 3(4), e002542.
• Cuijpers, P., Noma, H., Karyotaki, E., Vinkers, C. H., Cipriani, A., & Furukawa, T. A. (2020). A network meta-analysis of the effects of psychotherapies, pharmacotherapies and their combination in the treatment of adult depression. World Psychiatry, 19(1), 92–107.
• Cuijpers, P., Sijbrandij, M., Koole, S. L., Andersson, G., Beekman, A. T., & Reynolds, C. F. (2014). Adding psychotherapy to antidepressant medication in depression and anxiety disorders: A meta-analysis. World Psychiatry, 13(1), 56–67.