Δυσθυμία

Η κατάθλιψη που κρατά τόσο που τη λέμε χαρακτήρα

Δεν είμαστε “καταθλιπτικοί”. Δουλεύουμε, βγαίνουμε, γελάμε κάποιες φορές. Απλώς τίποτα δεν έχει ποτέ πολύ χρώμα. Λέμε “εγώ έτσι είμαι, λίγο μελαγχολικός, λίγο απαισιόδοξος”. Και αν ρωτήσουμε πόσο καιρό είμαστε έτσι, η απάντηση είναι “από πάντα”.

Τι είναι η δυσθυμία;

Δυσθυμία είναι η παλιά ονομασία αυτού που τα διαγνωστικά εγχειρίδια λένε σήμερα επίμονη καταθλιπτική διαταραχή. Είναι μια κατάθλιψη που κρατά χρόνια: πεσμένη διάθεση τις περισσότερες μέρες, για τουλάχιστον δύο χρόνια στους ενήλικες, χωρίς διάλειμμα μεγαλύτερο από δύο μήνες.

Συχνά είναι πιο ήπια σε ένταση από ένα επεισόδιο μείζονος κατάθλιψης. Αλλά επειδή κρατά τόσο, το συνολικό της βάρος στη ζωή μπορεί να είναι μεγαλύτερο.

Ποια είναι τα συμπτώματα της δυσθυμίας;

Μαζί με την πεσμένη διάθεση, δύο ή περισσότερα από τα παρακάτω:

• λίγη ή πολλή όρεξη για φαγητό,
• αϋπνία ή πολύς ύπνος,
• χαμηλή ενέργεια ή κούραση,
• χαμηλή αυτοεκτίμηση,
• δυσκολία συγκέντρωσης ή αποφάσεων,
• αίσθηση απελπισίας.

Στην πράξη, οι άνθρωποι με δυσθυμία συχνά περιγράφουν κάτι πιο θολό: ότι η ζωή είναι “εντάξει” αλλά ποτέ καλή, ότι οι χαρές κρατούν λίγο, ότι ένας εσωτερικός γκρίζος τόνος δεν φεύγει ποτέ.

Γιατί η δυσθυμία περνά απαρατήρητη;

Επειδή κρατά τόσο που μοιάζει με προσωπικότητα. Όταν κάτι υπάρχει από την εφηβεία, δεν το λέμε σύμπτωμα. Το λέμε “ο χαρακτήρας μου”. Και οι γύρω μας συνηθίζουν κι αυτοί: “Αυτός είναι λίγο μουντός.”

Αυτό είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Το “έτσι ήμουν πάντα” δεν σημαίνει “έτσι θα είμαι πάντα”. Μπορεί να σημαίνει απλώς ότι κανείς δεν το είδε ως κάτι που αντιμετωπίζεται.

Ποια είναι η διαφορά από την κατάθλιψη;

Η μείζων κατάθλιψη έρχεται συνήθως σε επεισόδια, με πιο έντονα συμπτώματα, για εβδομάδες ή μήνες. Η δυσθυμία είναι πιο ήπια και πιο μακρόχρονη. Συχνά, όμως, συνυπάρχουν: πάνω στη μόνιμη χαμηλή διάθεση έρχεται κάποια στιγμή ένα επεισόδιο μείζονος κατάθλιψης. Οι κλινικοί το λένε “διπλή κατάθλιψη”.

Αντιμετωπίζεται η δυσθυμία;

Ναι. Σε μια ανασκόπηση 16 μελετών, η ψυχοθεραπεία είχε μικρό αλλά σημαντικό όφελος στη χρόνια κατάθλιψη και τη δυσθυμία, και χρειάστηκαν τουλάχιστον 18 συνεδρίες για το καλύτερο αποτέλεσμα. Στη δυσθυμία τα αντικαταθλιπτικά είχαν μεγαλύτερο αποτέλεσμα από την ψυχοθεραπεία, και ο συνδυασμός των δύο ήταν πιο αποτελεσματικός από καθένα μόνο του (Cuijpers et al., 2010). Τη φαρμακευτική αγωγή την αποφασίζει ψυχίατρος.

Στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία δουλεύουμε με τις πεποιθήσεις που έχουν γίνει “αυτονόητες” μέσα στα χρόνια, με τον τρόπο που ο άνθρωπος έχει μάθει να περιμένει λίγα, και με το να ξαναμπούν στη ζωή πράγματα που δίνουν ενέργεια και νόημα.

Δείτε επίσης: Κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας και Μήπως υποφέρω από κατάθλιψη;

Πηγές

• American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.).
• Cuijpers, P., van Straten, A., Schuurmans, J., van Oppen, P., Hollon, S. D., & Andersson, G. (2010). Psychotherapy for chronic major depression and dysthymia: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 30(1), 51–62.