Κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας

Πηγαίνουμε στη δουλειά, απαντάμε στα μηνύματα, και μέσα μας είναι άδειο

Το πρωί ξυπνάμε, ντυνόμαστε, πάμε στη δουλειά, κάνουμε καλά ό,τι πρέπει. Οι φίλοι λένε “είσαι πάντα τόσο οργανωμένος”. Κανείς δεν ξέρει ότι το βράδυ καθόμαστε στο αυτοκίνητο δέκα λεπτά πριν ανέβουμε στο σπίτι, γιατί δεν έχουμε δύναμη για τίποτα άλλο.

Τι είναι η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας;

Δεν είναι επίσημη διάγνωση. Είναι μια φράση που περιγράφει ανθρώπους που έχουν συμπτώματα κατάθλιψης, πεσμένη διάθεση, έλλειψη χαράς, κούραση, αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό, αλλά συνεχίζουν να λειτουργούν. Δουλεύουν, σπουδάζουν, φροντίζουν άλλους, και από έξω δεν φαίνεται τίποτα.

Πίσω από τη φράση βρίσκονται συνήθως δύο πράγματα. Είτε μια κατάθλιψη που ο άνθρωπος “κουβαλά” με μεγάλη προσπάθεια, είτε η επίμονη καταθλιπτική διαταραχή, γνωστή και ως δυσθυμία: μια χαμηλότερης έντασης κατάθλιψη που κρατά χρόνια.

Πώς φαίνεται η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας;

• κάνουμε όσα πρέπει, αλλά χωρίς χαρά και χωρίς νόημα,
• όλη η ενέργεια πάει στη δουλειά και δεν μένει τίποτα για τη ζωή,
• ένας σκληρός εσωτερικός κριτής που λέει ότι ποτέ δεν είναι αρκετό,
• εξάντληση στο τέλος της μέρας, χωρίς να έχει γίνει κάτι ιδιαίτερο,
• απόσυρση από φίλους “επειδή δεν προλαβαίνω”,
• αλκοόλ, φαγητό ή οθόνες για να “κλείσει” το μυαλό το βράδυ,
• η πεποίθηση ότι “δεν είναι τόσο σοβαρό, άλλοι είναι χειρότερα”.

Αφού λειτουργούμε, είναι πιο ήπια;

Όχι απαραίτητα. Αυτό είναι το πιο συχνό λάθος. Το ότι λειτουργούμε λέει πόση προσπάθεια καταβάλλουμε, όχι πόσο υποφέρουμε.

Και η λειτουργικότητα έχει κόστος, που απλώς δεν φαίνεται. Σε μια μελέτη σε οκτώ χώρες, το μεγαλύτερο κόστος της κατάθλιψης στη δουλειά δεν ήταν οι μέρες που έλειπαν οι εργαζόμενοι. Ήταν οι μέρες που ήταν εκεί αλλά δεν μπορούσαν να αποδώσουν, κάτι που οι ερευνητές λένε παρουσιασμό (Evans-Lacko & Knapp, 2016). Ο άνθρωπος που “πάντα έρχεται” μπορεί να είναι αυτός που δυσκολεύεται περισσότερο.

Γιατί δεν ζητάμε βοήθεια;

Επειδή όλα φαίνονται εντάξει. Επειδή οι άλλοι δεν το βλέπουν, άρα “δεν μπορεί να είναι κατάθλιψη”. Επειδή η εικόνα του δυνατού, του οργανωμένου, του ανθρώπου που τα καταφέρνει, είναι κομμάτι του πώς βλέπουμε τον εαυτό μας, και το “δεν είμαι καλά” μοιάζει με αποτυχία.

Έτσι η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας συχνά κρατά χρόνια χωρίς να μιλήσει κανείς γι’ αυτήν.

Τι βοηθά;

Να πάρουμε στα σοβαρά το πώς νιώθουμε, όχι μόνο το πόσα καταφέρνουμε. Η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται, ανεξάρτητα από το αν φαίνεται. Στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία δουλεύουμε με τον εσωτερικό κριτή, με τα πρότυπα που δεν αφήνουν περιθώριο, και με το να ξαναμπεί στη ζωή κάτι πέρα από το “πρέπει”.

Δείτε επίσης: Δυσθυμία, Μήπως υποφέρω από κατάθλιψη; και Τελειομανία.

Πηγές

• Evans-Lacko, S., & Knapp, M. (2016). Global patterns of workplace productivity for people with depression: Absenteeism and presenteeism costs across eight diverse countries. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 51(11), 1525–1537.