Επιλόχειος κατάθλιψη

Δεν είναι “baby blues”, δεν είναι αχαριστία, και δεν αφορά μόνο τις μητέρες

“Θα έπρεπε να είμαι πιο ευτυχισμένη από ποτέ.” Το μωρό είναι υγιές, όλοι μας λένε συγχαρητήρια, και εμείς κλαίμε στο μπάνιο για να μη μας ακούσουν. Νιώθουμε ενοχή για τη λύπη, και λύπη για την ενοχή.

Τι είναι η επιλόχειος κατάθλιψη;

Είναι κατάθλιψη που εμφανίζεται κατά την εγκυμοσύνη ή τους πρώτους μήνες μετά τη γέννηση ενός παιδιού. Δεν είναι αδυναμία, δεν είναι αχαριστία, και δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάμε το παιδί μας.

Είναι συχνή. Σε ανασκόπηση μελετών με υγιείς μητέρες χωρίς ιστορικό κατάθλιψης, περίπου μία στις έξι εμφάνισε επιλόχειο κατάθλιψη (Shorey et al., 2018).

Ποια είναι η διαφορά από τη μελαγχολία της λοχείας;

Τις πρώτες μέρες μετά τον τοκετό, οι περισσότερες νέες μητέρες νιώθουν ευσυγκινησία, κλάμα χωρίς λόγο, ευερεθιστότητα και κούραση. Αυτό λέγεται μελαγχολία της λοχείας, ή baby blues. Είναι φυσιολογική αντίδραση σε μια τεράστια ορμονική και ζωτική αλλαγή, και περνά μόνη της μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες.

Η επιλόχειος κατάθλιψη είναι πιο έντονη, κρατά περισσότερο, και δυσκολεύει την καθημερινότητα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της επιλόχειου κατάθλιψης;

• λύπη, κενό ή απελπισία τις περισσότερες μέρες,
• απώλεια χαράς, ακόμη και με το μωρό,
• έντονη ενοχή, η αίσθηση ότι είμαστε κακή μητέρα ή κακός πατέρας,
• αϋπνία, ακόμη κι όταν το μωρό κοιμάται,
• έντονο άγχος, ανησυχία για την υγεία του μωρού,
• αίσθηση απόστασης από το μωρό,
• απόσυρση από τους άλλους,
• σκέψεις ότι θα ήταν καλύτερα για όλους αν δεν υπήρχαμε.

Πολλές μητέρες έχουν επίσης ενοχλητικές, τρομακτικές σκέψεις ότι μπορεί να συμβεί κάτι κακό στο μωρό. Αυτές οι σκέψεις, όσο τρομακτικές κι αν είναι, είναι πολύ συχνές και δεν σημαίνουν ότι θα κάνουμε κάτι κακό. Δείτε Παρεμβατικές σκέψεις.

Πόσο διαρκεί η επιλόχειος κατάθλιψη;

Χωρίς βοήθεια μπορεί να κρατήσει μήνες, και σε κάποιες περιπτώσεις πάνω από έναν χρόνο. Με θεραπεία, οι περισσότερες γυναίκες βελτιώνονται σημαντικά. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να “περάσει”.

Αφορά και τους πατέρες;

Ναι, και αυτό λίγοι το ξέρουν. Σε ανασκόπηση 43 μελετών με πάνω από είκοσι οκτώ χιλιάδες συμμετέχοντες, περίπου ένας στους δέκα πατέρες είχε κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη ή στον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση. Το ποσοστό ήταν υψηλότερο τρεις έως έξι μήνες μετά τον τοκετό. Και η κατάθλιψη του πατέρα συνδεόταν με την κατάθλιψη της μητέρας (Paulson & Bazemore, 2010).

Στους άντρες συχνά φαίνεται διαφορετικά: ως ευερεθιστότητα, θυμός, περισσότερη δουλειά, αλκοόλ, απόσυρση.

Πώς αντιμετωπίζεται η επιλόχειος κατάθλιψη;

Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική και για τη θεραπεία και για την πρόληψη της περιγεννητικής κατάθλιψης (Sockol, 2015). Οι διαδικτυακές συνεδρίες βοηθούν ιδιαίτερα σε αυτή την περίοδο, όταν η έξοδος από το σπίτι είναι δύσκολη. Σε κάποιες περιπτώσεις χρειάζεται και φαρμακευτική αγωγή, που την αποφασίζει ψυχίατρος, και πολλά φάρμακα είναι συμβατά με τον θηλασμό.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Αν υπάρχουν σκέψεις αυτοκτονίας ή σκέψεις να βλάψουμε το μωρό που μοιάζουν με σχέδιο και όχι με φόβο, ή αν εμφανιστούν σύγχυση, ψευδαισθήσεις ή ιδέες που δεν βγάζουν νόημα. Αυτά μπορεί να είναι σημάδια επιλόχειας ψύχωσης, που είναι σπάνια αλλά επείγουσα. Πηγαίνουμε αμέσως σε νοσοκομείο. Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 απαντά όλο το εικοσιτετράωρο.

Πηγές

• Paulson, J. F., & Bazemore, S. D. (2010). Prenatal and postpartum depression in fathers and its association with maternal depression: A meta-analysis. JAMA, 303(19), 1961–1969.
• Shorey, S., Chee, C. Y. I., Ng, E. D., Chan, Y. H., Tam, W. W. S., & Chong, Y. S. (2018). Prevalence and incidence of postpartum depression among healthy mothers: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research, 104, 235–248.
• Sockol, L. E. (2015). A systematic review of the efficacy of cognitive behavioral therapy for treating and preventing perinatal depression. Journal of Affective Disorders, 177, 7–21.