Κόμπος στο λαιμό από άγχος

Τι είναι, γιατί δεν φεύγει και πότε πάμε σε γιατρό

Σαν να έχει κολλήσει κάτι στο λαιμό. Καταπίνουμε ξανά και ξανά για να φύγει, και δεν φεύγει. Ψάχνουμε στο ίντερνετ “κόμπος στο λαιμό” και μέσα σε δύο λεπτά έχουμε διαβάσει για θυρεοειδή και για όγκους. Ο κόμπος, τώρα, έχει μεγαλώσει.

Τι είναι ο κόμπος στο λαιμό;

Η αίσθηση έχει και ιατρικό όνομα: αίσθημα σφαιριδίου, ή globus. Είναι η αίσθηση ότι κάτι βρίσκεται στο λαιμό, χωρίς πόνο και χωρίς να υπάρχει κάτι εκεί. Είναι συνήθως καλοήθης, κρατά καιρό και έχει την τάση να επανέρχεται (Lee & Kim, 2012).

Και είναι πολύ πιο συχνή από όσο φανταζόμαστε. Σε μια κλασική έρευνα σε ανθρώπους χωρίς κανένα πρόβλημα υγείας, σχεδόν οι μισοί είπαν ότι την έχουν νιώσει κάποια στιγμή (Thompson & Heaton, 1982).

Γιατί ο κόμπος στο λαιμό συνδέεται με το άγχος;

Οι αιτίες είναι περισσότερες από μία. Η παλινδρόμηση από το στομάχι είναι από τις πιο συχνές, και γι’ αυτό ο γιατρός συχνά ξεκινά από εκεί. Το άγχος, όμως, παίζει ρόλο με δύο τρόπους.

Ο πρώτος είναι μυϊκός. Στο άγχος οι μύες του λαιμού και του φάρυγγα σφίγγονται, όπως σφίγγονται οι ώμοι και το σαγόνι.

Ο δεύτερος είναι η προσοχή. Μόλις προσέξουμε την αίσθηση, αρχίζουμε να την ελέγχουμε. Καταπίνουμε “για δοκιμή”, καθαρίζουμε τον λαιμό, ψηλαφούμε τον λαιμό μας στον καθρέφτη. Κάθε έλεγχος κάνει την αίσθηση πιο έντονη και τον λαιμό πιο ξερό, και έτσι ο κύκλος συνεχίζεται.

Πώς ξεχωρίζει από κάτι πιο σοβαρό;

Μια χαρακτηριστική λεπτομέρεια: στο αίσθημα σφαιριδίου ο κόμπος συχνά χαλαρώνει την ώρα που τρώμε. Η τροφή περνά κανονικά, και η αίσθηση επιστρέφει όταν καταπίνουμε “στεγνά”, μόνο σάλιο.

Αντίθετα, χρειάζεται γιατρός, και μάλιστα σύντομα, αν υπάρχουν:

• πόνος ή δυσκολία στην κατάποση της τροφής,
• φαγητό που “σκαλώνει” ή γυρίζει πίσω,
• βράγχος φωνής που κρατά εβδομάδες,
• απώλεια βάρους χωρίς λόγο,
• ογκίδιο που ψηλαφάται στο λαιμό,
• αίσθηση μόνο στη μία πλευρά.

Ο ωτορινολαρυγγολόγος ή ο γαστρεντερολόγος κάνει την εξέταση. Η ψυχολογική πλευρά έρχεται αφού έχουν αποκλειστεί τα υπόλοιπα, όχι αντί για αυτά.

Γιατί δεν φεύγει, αφού οι εξετάσεις βγήκαν καλές;

Επειδή οι εξετάσεις δεν σβήνουν τη συνήθεια του ελέγχου. Πολλοί άνθρωποι, ακόμη και με καθαρές εξετάσεις, συνεχίζουν να καταπίνουν για δοκιμή δεκάδες φορές τη μέρα, να ψάχνουν ξανά στο ίντερνετ ή να ζητούν μια ακόμη γνώμη. Η ησυχία που φέρνει κάθε έλεγχος κρατά λίγο, και η αίσθηση γυρίζει.

Εδώ βρίσκεται το απρόσμενο: ο κόμπος δεν χρειάζεται να φύγει για να ησυχάσουμε. Μπορούμε να τον αφήσουμε εκεί που είναι, να τον αναγνωρίσουμε ως μια γνωστή, ακίνδυνη αίσθηση, και να συνεχίσουμε αυτό που κάνουμε. Όσο λιγότερο τον ελέγχουμε, τόσο λιγότερο θέμα γίνεται.

Πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία;

Όταν οι εξετάσεις είναι καθαρές και η αίσθηση επιμένει, η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι από τις προσεγγίσεις που προτείνονται (Lee & Kim, 2012). Δουλεύουμε με τον κύκλο προσοχής και ελέγχου, με τις σκέψεις καταστροφής (“κι αν μου ξέφυγε κάτι;”) και με το άγχος που συνήθως βρίσκεται από κάτω.

Περισσότερα για το πώς εκφράζεται το άγχος στο σώμα, στο άρθρο Συμπτώματα άγχους στο σώμα.

Πηγές

• Lee, B. E., & Kim, G. H. (2012). Globus pharyngeus: A review of its etiology, diagnosis and treatment. World Journal of Gastroenterology, 18(20), 2462–2471.
• Thompson, W. G., & Heaton, K. W. (1982). Heartburn and globus in apparently healthy people. Canadian Medical Association Journal, 126(1), 46–48.