Κρίσεις πανικού στον ύπνο

Γιατί ξυπνάμε με ταχυπαλμία χωρίς να έχουμε δει εφιάλτη

Τρεις τα ξημερώματα. Ξυπνάμε απότομα, η καρδιά χτυπά δυνατά, δεν παίρνουμε ανάσα, ιδρώνουμε, και είμαστε σίγουροι ότι κάτι πολύ κακό συμβαίνει. Δεν είχαμε δει κάποιο όνειρο. Απλώς κοιμόμασταν.

Τι είναι οι κρίσεις πανικού στον ύπνο;

Είναι κρίσεις πανικού που μας ξυπνούν μέσα από τον ύπνο. Τα συμπτώματα είναι ίδια με της ημέρας: ταχυπαλμία, δύσπνοια, τρέμουλο, ζέστη ή κρύο, φόβος ότι θα πεθάνουμε ή θα χάσουμε τον έλεγχο. Η κορύφωση έρχεται μέσα σε λίγα λεπτά, και μετά συνήθως δυσκολευόμαστε πολύ να ξανακοιμηθούμε.

Δεν είναι σπάνιες. Σε κλινικές μελέτες, από το 44% μέχρι το 71% των ανθρώπων με διαταραχή πανικού ανέφεραν τουλάχιστον μία κρίση μέσα στον ύπνο (Craske & Tsao, 2005).

Έρχονται από εφιάλτες;

Όχι, και αυτό είναι ίσως το πιο απρόσμενο. Οι εφιάλτες συμβαίνουν στη φάση του ύπνου με τα όνειρα, και όταν ξυπνάμε θυμόμαστε την ιστορία τους. Οι νυχτερινές κρίσεις πανικού έρχονται από άλλη φάση, τον ύπνο χωρίς ταχείες κινήσεις των ματιών (non-REM), και δεν είναι εφιάλτες (Craske & Tsao, 2005). Γι’ αυτό δεν υπάρχει ιστορία να θυμηθούμε. Μόνο το σώμα σε συναγερμό.

Διαφέρουν και από τους νυχτερινούς τρόμους. Στους νυχτερινούς τρόμους ο άνθρωπος δεν ξυπνά εντελώς και το πρωί δεν θυμάται τίποτα. Στην κρίση πανικού ξυπνάμε πλήρως και τη θυμόμαστε καθαρά.

Γιατί συμβαίνουν στον ύπνο;

Ο ύπνος δεν είναι ακίνητος. Η αναπνοή, οι παλμοί και η θερμοκρασία αλλάζουν συνεχώς, ειδικά όταν περνάμε από μια φάση του ύπνου σε άλλη. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το καταλαβαίνουν ποτέ.

Όποιος, όμως, φοβάται τις σωματικές αισθήσεις, έχει έναν εγκέφαλο που “φυλάει σκοπιά” ακόμη και στον ύπνο. Μια μικρή αλλαγή στην αναπνοή ή ένα πιο γρήγορο χτύπημα της καρδιάς πιάνεται ως κίνδυνος, ο συναγερμός ενεργοποιείται, και ξυπνάμε μέσα στην κρίση.

Τι τις κρατά;

Ο φόβος του ύπνου. Μετά από μερικές τέτοιες νύχτες πολλοί αρχίζουν να αργούν να ξαπλώσουν, να κοιμούνται με τηλεόραση ή φως, να αποφεύγουν να μείνουν μόνοι το βράδυ, ή να ελέγχουν τους σφυγμούς τους πριν κοιμηθούν. Ο ύπνος γίνεται λιγότερος και πιο ελαφρύς, η κούραση μεγαλώνει, και η ευαισθησία στις αισθήσεις του σώματος αυξάνεται. Ο κύκλος κλείνει.

Πότε χρειάζεται γιατρός;

Αν ξυπνάμε με πνιγμό, αν κάποιος μας έχει πει ότι ροχαλίζουμε δυνατά ή ότι σταματάμε να αναπνέουμε στον ύπνο, αν υπάρχει πόνος στο στήθος ή καούρες τη νύχτα. Η άπνοια, η παλινδρόμηση και κάποια καρδιολογικά προβλήματα μπορεί να μοιάζουν με νυχτερινό πανικό και χρειάζονται έλεγχο.

Πώς αντιμετωπίζονται οι κρίσεις πανικού στον ύπνο;

Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία για τη διαταραχή πανικού βοηθά και στις νυχτερινές κρίσεις (Craske & Tsao, 2005). Δουλεύουμε με την ερμηνεία των αισθήσεων, γνωρίζουμε από κοντά τις αισθήσεις που φοβόμαστε, και σταδιακά επαναφέρουμε έναν κανονικό ύπνο, χωρίς τις προφυλάξεις που τον κάνουν πιο εύθραυστο.

Δείτε επίσης: Τι πρέπει να ξέρω για τις κρίσεις πανικού και Αϋπνία και άγχος.

Πηγές

• Craske, M. G., & Tsao, J. C. I. (2005). Assessment and treatment of nocturnal panic attacks. Sleep Medicine Reviews, 9(3), 173–184.