ADHD (ΔΕΠΥ) σε ενήλικες

Συμπτώματα, τι δεν είναι ADHD, και γιατί τα μισά βίντεο στο TikTok κάνουν λάθος

Ξεκινάμε πέντε πράγματα και δεν τελειώνουμε κανένα. Χάνουμε τα κλειδιά για τρίτη φορά αυτή την εβδομάδα. Διαβάζουμε την ίδια παράγραφο τέσσερις φορές. Κάποια στιγμή, ένα βίντεο στο κινητό περιγράφει ακριβώς όλα αυτά, και τελειώνει με το “μπορεί να έχεις ADHD”.

Τι είναι η ADHD;

ADHD είναι τα αρχικά του αγγλικού όρου για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, στα ελληνικά ΔΕΠΥ. Είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή: ξεκινά στην παιδική ηλικία, και σε πολλούς ανθρώπους συνεχίζει και στην ενήλικη ζωή.

Ανάλογα με το πώς μετριέται, η ADHD που ξεκίνησε στην παιδική ηλικία και συνεχίζει αφορά περίπου το 2,6% των ενηλίκων παγκοσμίως. Αν μετρήσουμε όλους τους ενήλικες με συμπτώματα ADHD, ανεξάρτητα από το πότε ξεκίνησαν, το ποσοστό φτάνει περίπου το 6,8% (Song et al., 2021).

Ποια είναι τα συμπτώματα της ADHD σε ενήλικες;

Στους ενήλικες η υπερκινητικότητα συχνά δεν φαίνεται πια σαν το παιδί που δεν κάθεται στη θέση του. Γίνεται εσωτερική ανησυχία. Τα πιο συχνά σημάδια:

• δυσκολία να μείνουμε συγκεντρωμένοι σε ό,τι δεν μας ενδιαφέρει άμεσα,
• ξεχνάμε ραντεβού, προθεσμίες, πού αφήσαμε τα πράγματα,
• δυσκολία να οργανωθούμε και να ξεκινήσουμε,
• αναβλητικότητα, και μετά δουλειά της τελευταίας στιγμής,
• παρορμητικές αποφάσεις, αγορές ή λόγια,
• εσωτερική ανησυχία, δυσκολία να χαλαρώσουμε,
• υπερεστίαση: ώρες χαμένοι σε κάτι που μας ενδιαφέρει.

Αφού τα έχω όλα αυτά, έχω ADHD;

Όχι απαραίτητα. Και εδώ βρίσκεται ένα σοβαρό πρόβλημα της εποχής.

Σχεδόν όλοι ξεχνάμε, αναβάλλουμε και αποσπώμαστε κάποιες φορές. Το άγχος, η κατάθλιψη, η έλλειψη ύπνου και η εξουθένωση φέρνουν τα ίδια ακριβώς συμπτώματα. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι αν τα συμπτώματα υπάρχουν από την παιδική ηλικία, σε πολλούς τομείς της ζωής, και αν δυσκολεύουν σημαντικά τη ζωή μας.

Μια μελέτη ανέλυσε τα εκατό πιο δημοφιλή βίντεο για την ADHD στο TikTok. Το 52% ήταν παραπλανητικά, το 27% ήταν προσωπικές εμπειρίες, και μόλις το 21% ήταν χρήσιμη πληροφορία. Τα περισσότερα παραπλανητικά βίντεο τα είχαν ανεβάσει άνθρωποι που δεν ήταν επαγγελματίες υγείας (Yeung et al., 2022).

Τα τεστ στο ίντερνετ μπορούν να μας δώσουν αφορμή να ρωτήσουμε. Δεν μπορούν να βάλουν διάγνωση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται από ειδικό, στην Ελλάδα συνήθως από ψυχίατρο, με κλινική συνέντευξη, ιστορικό από την παιδική ηλικία, ερωτηματολόγια και, ιδανικά, πληροφορίες από ανθρώπους που μας ξέρουν. Ο ειδικός ελέγχει επίσης αν τα συμπτώματα εξηγούνται καλύτερα από κάτι άλλο, όπως το άγχος ή η κατάθλιψη.

Πώς αντιμετωπίζεται η ADHD σε ενήλικες;

Η φαρμακευτική αγωγή είναι αποτελεσματική για πολλούς ανθρώπους και την αποφασίζει ψυχίατρος. Τα φάρμακα, όμως, δεν μαθαίνουν δεξιότητες.

Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία έχει μελετηθεί ειδικά για ενήλικες με ADHD. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη με ενήλικες που έπαιρναν ήδη φάρμακα αλλά είχαν ακόμη συμπτώματα, δώδεκα συνεδρίες γνωστικής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας μείωσαν τα συμπτώματα περισσότερο από μια σύγκριση με εκπαίδευση στη χαλάρωση και ενημέρωση (Safren et al., 2010).

Στη θεραπεία δουλεύουμε με συστήματα οργάνωσης που ταιριάζουν στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας, με την αναβλητικότητα, και με τις σκέψεις που έχουν χτιστεί μέσα σε χρόνια κριτικής: “είμαι τεμπέλης”, “δεν είμαι αρκετά έξυπνος”.

Δείτε επίσης: Αναβλητικότητα και Αυτισμός σε ενήλικες.

Πηγές

• Safren, S. A., Sprich, S., Mimiaga, M. J., Surman, C., Knouse, L., Groves, M., & Otto, M. W. (2010). Cognitive behavioral therapy vs relaxation with educational support for medication-treated adults with ADHD and persistent symptoms: A randomized controlled trial. JAMA, 304(8), 875–880.
• Song, P., Zha, M., Yang, Q., Zhang, Y., Li, X., & Rudan, I. (2021). The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis. Journal of Global Health, 11, 04009.
• Yeung, A., Ng, E., & Abi-Jaoude, E. (2022). TikTok and attention-deficit/hyperactivity disorder: A cross-sectional study of social media content quality. The Canadian Journal of Psychiatry, 67(12), 899–906.