Γιατί νιώθω συνέχεια κουρασμένος;

Ο ύπνος δεν φτάνει και η ξεκούραση δεν ξεκουράζει

Ξυπνάμε κουρασμένοι, κουρασμένες, και πάμε για ύπνο εξαντλημένοι. Το Σαββατοκύριακο κοιμόμαστε δέκα ώρες και τη Δευτέρα νιώθουμε το ίδιο. “Γιατί νιώθω συνέχεια κουρασμένη;” είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν οι Έλληνες στο Google, και η απάντηση δεν είναι μία.

Είναι συχνή η συνεχής κούραση;

Πολύ. Σε μια μεγάλη ελβετική μελέτη με σχεδόν τρεις χιλιάδες ενήλικες, περίπου ένας στους πέντε είχε σημαντική κόπωση την προηγούμενη εβδομάδα (Galland-Decker et al., 2019). Δεν είμαστε οι μόνοι.

Τι ελέγχουμε πρώτα;

Πριν από οτιδήποτε ψυχολογικό, ο γιατρός. Η συνεχής κούραση μπορεί να οφείλεται σε αναιμία ή χαμηλό σίδηρο, σε θυρεοειδή, σε έλλειψη βιταμίνης B12 ή D, σε διαβήτη, σε άπνοια στον ύπνο, σε λοιμώξεις, ή σε φάρμακα που παίρνουμε. Μερικές απλές εξετάσεις αίματος απαντούν σε πολλά από αυτά.

Πώς συνδέεται η κούραση με το άγχος;

Το άγχος είναι ακριβό για τον οργανισμό. Ένα σώμα που περνά τη μέρα του σε επιφυλακή, με σφιγμένους μύες, γρήγορη αναπνοή και ένα μυαλό που δεν σταματά, ξοδεύει ενέργεια ακόμη κι όταν καθόμαστε. Στο τέλος της μέρας νιώθουμε σαν να έχουμε τρέξει, χωρίς να έχουμε κουνηθεί. Και συνήθως κοιμόμαστε χειρότερα, γιατί το μυαλό συνεχίζει και στο κρεβάτι.

Μπορεί η κούραση να είναι κατάθλιψη;

Ναι, και πολύ συχνά. Η κόπωση είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα της κατάθλιψης και από αυτά που επιμένουν περισσότερο, ακόμη και όταν η διάθεση έχει αρχίσει να βελτιώνεται (Ghanean et al., 2018). Πολλοί άνθρωποι με κατάθλιψη δεν λένε “είμαι λυπημένος”. Λένε “είμαι κουρασμένος”.

Αν μαζί με την κούραση έχει χαθεί η όρεξη για πράγματα που μας άρεσαν, αν η διάθεση είναι πεσμένη τις περισσότερες μέρες, αν έχουν αλλάξει ο ύπνος και η όρεξη για φαγητό, αξίζει να το δούμε και από αυτή την πλευρά. Περισσότερα στο Μήπως υποφέρω από κατάθλιψη;

Γιατί η ξεκούραση δεν βοηθά;

Εδώ είναι το απρόσμενο. Η κούραση που έρχεται από υπερπροσπάθεια περνά με ξεκούραση. Η κούραση που έρχεται από άγχος, πεσμένη διάθεση ή λίγη κίνηση συχνά χειροτερεύει με αυτήν.

Όσο λιγότερο κινούμαστε, τόσο λιγότερη ενέργεια έχουμε, και τόσο λιγότερο θέλουμε να κινηθούμε. Σε ανασκόπηση δεκάδων ερευνών, η τακτική άσκηση αύξησε την αίσθηση ενέργειας και μείωσε την κόπωση (Puetz et al., 2006). Και σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη με νέους ανθρώπους που έκαναν καθιστική ζωή και ένιωθαν κουρασμένοι για καιρό, χωρίς ιατρικό πρόβλημα, ακόμη και η ήπια άσκηση έκανε διαφορά μέσα σε έξι εβδομάδες (Puetz et al., 2008).

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να έχουμε ενέργεια για να κινηθούμε. Συχνά η ενέργεια έρχεται μετά.

Τι βοηθά;

Ιατρικός έλεγχος, πρώτα. Αν οι εξετάσεις είναι καλές, συνεχίζουμε.

Ρυθμός πριν από ένταση. Σταθερή ώρα ξυπνήματος, και λίγη κίνηση κάθε μέρα, ακόμη κι αν είναι δέκα λεπτά περπάτημα. Η σταθερότητα μετρά περισσότερο από την ένταση.

Να δούμε τι μας κουράζει πραγματικά. Μια δουλειά που μας εξαντλεί, μια σχέση που μας βαραίνει, ένα μυαλό που υπεραναλύει μέχρι αργά. Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία δουλεύει με το άγχος, με τη διάθεση και με το σχέδιο της καθημερινότητας, βήμα βήμα.

Δείτε επίσης: Επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και Δεν έχω όρεξη για τίποτα.

Πηγές

• Galland-Decker, C., Marques-Vidal, P., & Vollenweider, P. (2019). Prevalence and factors associated with fatigue in the Lausanne middle-aged population: A population-based, cross-sectional survey. BMJ Open, 9(8), e027070.
• Ghanean, H., Ceniti, A. K., & Kennedy, S. H. (2018). Fatigue in patients with major depressive disorder: Prevalence, burden and pharmacological approaches to management. CNS Drugs, 32(1), 65–74.
• Puetz, T. W., O’Connor, P. J., & Dishman, R. K. (2006). Effects of chronic exercise on feelings of energy and fatigue: A quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(6), 866–876.
• Puetz, T. W., Flowers, S. S., & O’Connor, P. J. (2008). A randomized controlled trial of the effect of aerobic exercise training on feelings of energy and fatigue in sedentary young adults with persistent fatigue. Psychotherapy and Psychosomatics, 77(3), 167–174.