Ποια είναι τα οφέλη της ψυχοθεραπείας;

Σε τι βοηθά και τι δείχνει η έρευνα

“Βοηθάει στ' αλήθεια η ψυχοθεραπεία;” Είναι δίκαιη ερώτηση, και έχει απάντηση με αριθμούς.

Πόσο αποτελεσματική είναι η ψυχοθεραπεία;

Η πρώτη μεγάλη ανάλυση του θέματος συγκέντρωσε εκατοντάδες μελέτες και βρήκε ότι ο μέσος άνθρωπος που έκανε ψυχοθεραπεία κατέληξε σε καλύτερη κατάσταση από το 75% περίπου όσων δεν έκαναν (Smith & Glass, 1977). Οι δεκαετίες έρευνας που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν την εικόνα.

Οι ψυχικές διαταραχές είναι συχνές: το 2019 αφορούσαν έναν στους οκτώ ανθρώπους στον κόσμο (World Health Organization, 2022). Και αντιμετωπίζονται.

Κρατούν τα οφέλη μετά το τέλος της θεραπείας;

Αυτό είναι το εύρημα που ξεχωρίζει την ψυχοθεραπεία. Σε μια μελέτη για τη μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, μέσα σε έναν χρόνο υποτροπίασε περίπου το 31% όσων είχαν ολοκληρώσει γνωστική ψυχοθεραπεία. Ανάμεσα σε όσους είχαν βελτιωθεί με φάρμακα και τα διέκοψαν, υποτροπίασε περίπου το 76% (Hollon et al., 2005).

Ο λόγος είναι απλός. Η ψυχοθεραπεία δεν δίνει μόνο ανακούφιση. Δίνει δεξιότητες, και οι δεξιότητες μένουν.

Σε τι βοηθά η ψυχοθεραπεία;

Κατάθλιψη. Η κατάθλιψη είναι κάτι περισσότερο από τη θλίψη για μια αναποδιά ή από το πένθος για μια απώλεια. Συνοδεύεται συχνά από προβλήματα ύπνου, αλλαγές στην όρεξη, ενοχή ή απάθεια. Στην ψυχοθεραπεία χτίζουμε νέους τρόπους να σκεφτόμαστε και να αντιδρούμε, και επιστρέφουμε στους ανθρώπους και στις δραστηριότητες που μας ενδιαφέρουν. Οι πιο συχνές μορφές είναι η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή και η επίμονη καταθλιπτική διαταραχή (δυσθυμία), που είναι πιο ήπια και διαρκεί τουλάχιστον δύο χρόνια.

Άγχος. Το κλινικό άγχος διαφέρει από το άγχος που έχουμε όλοι κατά καιρούς. Είναι συνεχές: περιμένουμε ότι κάτι κακό θα συμβεί, ακόμη και χωρίς ενδείξεις. Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι με κατάθλιψη έχουν και κάποια μορφή άγχους. Στην ψυχοθεραπεία καταλαβαίνουμε πώς λειτουργεί ο φόβος και προχωρούμε προς όσα θέλουμε, αντί να παραλύουμε. Οι συχνότερες μορφές είναι η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, το κοινωνικό άγχος και οι φοβίες.

Ιδεοληψίες και καταναγκασμοί. Οι ιδεοληψίες είναι επίμονες, ανεπιθύμητες σκέψεις. Οι καταναγκασμοί είναι επαναλαμβανόμενες πράξεις που κάνουμε για να ηρεμήσει το άγχος που προκαλούν. Η ψυχοθεραπεία σπάει αυτόν τον κύκλο. Στην ίδια ομάδα ανήκουν η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, η διαταραχή σωματικής δυσμορφίας, η διαταραχή παρασυσσώρευσης και η τριχοτιλλομανία.

Σχέσεις. Μαθαίνουμε να λέμε αυτό που εννοούμε και να ακούμε αυτό που λέει ο άλλος. Η ψυχοθεραπεία βοηθά να δούμε ένα πρόβλημα στη σχέση από απόσταση, και μπορεί να γίνει προληπτικά, πριν το πρόβλημα μεγαλώσει.

Αυτοπεποίθηση. Οι ψυχολογικές δυσκολίες τρώνε την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Όσο δουλεύουμε με αυτές και πετυχαίνουμε μικρές νίκες, η εμπιστοσύνη επιστρέφει.

Ηρεμία. Για όποιον έχει ζήσει πολύ καιρό κατακλυσμένος από αρνητικές σκέψεις, η πρώτη ανακούφιση είναι μεγάλη. Με τον καιρό γίνεται κάτι πιο σταθερό.

Χρειάζεται να είμαστε σε κρίση;

Όχι. Η ψυχοθεραπεία είναι και για όποιον θέλει να βάλει στόχους, να φτιάξει πιο υγιείς σχέσεις ή να προλάβει μια δυσκολία πριν μεγαλώσει. Περισσότερα στο άρθρο Πότε χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;.

Πηγές

• Hollon, S. D., et al. (2005). Prevention of relapse following cognitive therapy vs medications in moderate to severe depression. Archives of General Psychiatry, 62(4), 417–422.
• Smith, M. L., & Glass, G. V. (1977). Meta-analysis of psychotherapy outcome studies. American Psychologist, 32(9), 752–760.
• World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all.