Συναισθηματική εξάρτηση

Τι είναι, πώς φαίνεται, και γιατί το αντίθετό της δεν είναι να μη χρειαζόμαστε κανέναν

Δεν παίρνουμε μια απόφαση χωρίς να ρωτήσουμε. Η διάθεσή μας ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με το πώς μας μίλησε. Μένουμε σε μια σχέση που δεν μας κάνει καλό, επειδή η ιδέα να είμαστε μόνοι μοιάζει χειρότερη. Αυτό συχνά το λέμε συναισθηματική εξάρτηση.

Τι είναι η συναισθηματική εξάρτηση;

Δεν είναι επίσημη διάγνωση. Είναι μια λέξη που περιγράφει ένα μοτίβο: η αίσθηση ότι αξίζουμε, ότι είμαστε ασφαλείς ή ότι μπορούμε να λειτουργήσουμε κρέμεται σχεδόν ολόκληρη από έναν άνθρωπο.

Όλοι εξαρτόμαστε από τους κοντινούς μας. Αυτό είναι ανθρώπινο και υγιές. Η εξάρτηση γίνεται πρόβλημα όταν χάνουμε τον εαυτό μας μέσα της.

Ποια είναι τα σημάδια της συναισθηματικής εξάρτησης;

• έντονος φόβος εγκατάλειψης, ακόμη και σε μικρές απομακρύνσεις,
• δυσκολία να πάρουμε αποφάσεις χωρίς τη γνώμη του άλλου,
• συμφωνούμε με όσα δεν συμφωνούμε, για να μην τον χάσουμε,
• παραμελούμε φίλους, ενδιαφέροντα και ανάγκες μας,
• μένουμε σε σχέσεις που μας πληγώνουν,
• μετά από έναν χωρισμό βιαζόμαστε να βρούμε αμέσως άλλη σχέση.

Τι είναι η συνεξάρτηση;

Η συνεξάρτηση είναι συγγενική ιδέα. Ξεκίνησε από τις οικογένειες ανθρώπων με εξαρτήσεις από ουσίες και περιγράφει κάποιον που οργανώνει τη ζωή του γύρω από τη φροντίδα ενός άλλου, συχνά εις βάρος του εαυτού του.

Είναι όρος που χρησιμοποιείται πολύ αλλά δεν έχει ξεκάθαρο ορισμό στην έρευνα. Σε μια μελέτη με ανθρώπους που περιέγραφαν τον εαυτό τους ως συνεξαρτημένο, τα κοινά στοιχεία ήταν η έλλειψη καθαρής αίσθησης του εαυτού και μια μόνιμη ανισορροπία ανάμεσα στο να δίνουμε και να παίρνουμε (Bacon et al., 2020).

Είναι αθώα η συναισθηματική εξάρτηση;

Συχνά τη βλέπουμε ως κάτι “γλυκό”, σαν απλώς να αγαπάμε πολύ. Η έρευνα λέει κάτι άλλο. Η έντονη εξάρτηση και η εξαρτητική διαταραχή προσωπικότητας, η κλινική μορφή της, συνδέονται με περισσότερα προβλήματα υγείας, με μεγαλύτερο κίνδυνο να μείνουμε σε κακοποιητικές σχέσεις, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με συμπεριφορές που βλάπτουν τους άλλους (Bornstein, 2012).

Ποιο είναι το αντίθετο της συναισθηματικής εξάρτησης;

Εδώ είναι το απρόσμενο. Το αντίθετο δεν είναι να μη χρειαζόμαστε κανέναν. Αυτό είναι απλώς ένας άλλος τρόπος να φοβόμαστε την εγγύτητα.

Το αντίθετο είναι να στηριζόμαστε σε περισσότερους από έναν ανθρώπους και σε περισσότερα από ένα πράγματα: σε φίλους, σε οικογένεια, σε δουλειά, σε ενδιαφέροντα, και στον εαυτό μας. Όταν όλο το βάρος πέφτει σε μία σχέση, κάθε τρίξιμό της μοιάζει με σεισμό.

Πώς αλλάζει η συναισθηματική εξάρτηση;

Στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία δουλεύουμε με τις πεποιθήσεις από κάτω (“δεν τα καταφέρνω μόνος”, “αν δεν με θέλει, δεν αξίζω”), με τον φόβο της μοναξιάς, και με μικρά, πρακτικά βήματα: μια απόφαση χωρίς να ρωτήσουμε, ένα “όχι”, μια έξοδος με φίλους, ένα βράδυ μόνοι χωρίς να το ζήσουμε σαν τιμωρία.

Δείτε επίσης: Δεσμός προσκόλλησης και People pleaser, τι είναι.

Πηγές

• Bacon, I., McKay, E., Reynolds, F., & McIntyre, A. (2020). The lived experience of codependency: An interpretative phenomenological analysis. International Journal of Mental Health and Addiction, 18(3), 754–771.
• Bornstein, R. F. (2012). Illuminating a neglected clinical issue: Societal costs of interpersonal dependency and dependent personality disorder. Journal of Clinical Psychology, 68(7), 766–781.