Ζήλια και ανασφάλεια σε μια σχέση

Γιατί ο έλεγχος του κινητού ησυχάζει για μια ώρα και τροφοδοτεί τη ζήλια για μια εβδομάδα

Ένα like σε μια φωτογραφία. Ένας καινούργιος ακόλουθος. Μια απάντηση που άργησε σαράντα λεπτά. Ξέρουμε ότι πιθανότατα δεν σημαίνει τίποτα. Και όμως, το στομάχι σφίγγεται και το μυαλό αρχίζει να γράφει σενάρια.

Τι είναι η ζήλια;

Η ζήλια είναι ο φόβος ότι θα χάσουμε μια σχέση που μετρά για εμάς εξαιτίας κάποιου τρίτου. Είναι ανθρώπινο συναίσθημα, όχι απόδειξη αγάπης και όχι απόδειξη ότι κάτι πάει στραβά. Γίνεται πρόβλημα όταν είναι συχνή, έντονη, χωρίς πραγματική αφορμή, και όταν μας σπρώχνει σε συμπεριφορές που πληγώνουν τη σχέση.

Γιατί ζηλεύουμε τόσο;

Συνήθως η ζήλια μιλά λιγότερο για τον άλλον και περισσότερο για το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας. Αν πιστεύουμε, κατά βάθος, ότι δεν αξίζουμε αρκετά, κάθε άλλος άνθρωπος μοιάζει με απειλή. Αν έχουμε πληγωθεί σε προηγούμενη σχέση, ο εγκέφαλος ψάχνει τα ίδια σημάδια ξανά. Αν η σχέση είναι ήδη αβέβαιη, η ζήλια γεμίζει το κενό με υποθέσεις.

Γιατί τα social media κάνουν τη ζήλια χειρότερη;

Επειδή μας δίνουν συνεχώς μισές πληροφορίες. Ένα σχόλιο χωρίς πλαίσιο, μια φωτογραφία χωρίς ιστορία. Σε μια μελέτη με φοιτητές, όσο περισσότερο χρόνο περνούσαν στο Facebook, τόσο περισσότερη ζήλια ένιωθαν για τη σχέση τους, ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τον χαρακτήρα τους και την ποιότητα της σχέσης (Muise et al., 2009). Η εξήγηση που έδωσαν: όσο περισσότερα βλέπουμε, τόσο περισσότερα έχουμε να ερμηνεύσουμε, και τόσο περισσότερο ψάχνουμε.

Άλλη μελέτη βρήκε ότι η “εισβολή” του Facebook στην καθημερινότητα του ζευγαριού συνδέθηκε με περισσότερη ζήλια και λιγότερη ικανοποίηση από τη σχέση (Elphinston & Noller, 2011).

Γιατί ο έλεγχος του κινητού δεν βοηθά;

Εδώ βρίσκεται ο μηχανισμός που κρατά τη ζήλια ζωντανή.

Ελέγχουμε το κινητό, το προφίλ, τις ώρες. Δεν βρίσκουμε τίποτα. Ησυχάζουμε, για λίγο. Η ησυχία αυτή μας μαθαίνει ότι ο έλεγχος “δουλεύει”. Την επόμενη φορά η αμφιβολία έρχεται πιο γρήγορα, και ο έλεγχος χρειάζεται πάλι.

Το ίδιο ισχύει για τις ερωτήσεις επιβεβαίωσης: “Μ’ αγαπάς;” “Σίγουρα δεν σου αρέσει;” Κάθε απάντηση ησυχάζει για μια ώρα και κάνει την επόμενη ερώτηση πιο αναγκαία. Και ο άλλος, με τον καιρό, κουράζεται από μια δοκιμασία που δεν τελειώνει ποτέ.

Πότε η ζήλια γίνεται έλεγχος;

Όταν ζητάμε κωδικούς, όταν απαγορεύουμε φίλους ή εξόδους, όταν παρακολουθούμε τη θέση του άλλου, όταν τιμωρούμε με σιωπή ή θυμό για κάτι που δεν έγινε. Τότε δεν μιλάμε πια για ένα συναίσθημα. Μιλάμε για συμπεριφορά που περιορίζει τον άλλον, και για αυτήν είμαστε υπεύθυνοι, όσο ανασφαλείς κι αν νιώθουμε.

Τι βοηθά στη ζήλια;

Να ξεχωρίσουμε το συναίσθημα από την πράξη. Μπορούμε να νιώθουμε ζήλια χωρίς να ελέγξουμε, χωρίς να ρωτήσουμε για δέκατη φορά, χωρίς να κατηγορήσουμε.

Να αφήσουμε την αμφιβολία να υπάρχει. Η ζήλια ζητά βεβαιότητα, και η βεβαιότητα σε μια σχέση δεν υπάρχει. Κάθε φορά που αντέχουμε λίγη αμφιβολία χωρίς έλεγχο, ο κύκλος αδυνατίζει.

Να μιλήσουμε για εμάς, όχι για τον άλλον. Το “νιώθω ανασφάλεια όταν…” ανοίγει συζήτηση. Το “εσύ πάντα…” ανοίγει καβγά.

Η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία δουλεύει με τις σκέψεις που ανάβουν τη ζήλια, με τους ελέγχους και με την αυτοεκτίμηση από την οποία συχνά ξεκινούν.

Δείτε επίσης: Δεσμός προσκόλλησης και Χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Πηγές

• Elphinston, R. A., & Noller, P. (2011). Time to face it! Facebook intrusion and the implications for romantic jealousy and relationship satisfaction. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 14(11), 631–635.
• Muise, A., Christofides, E., & Desmarais, S. (2009). More information than you ever wanted: Does Facebook bring out the green-eyed monster of jealousy? CyberPsychology & Behavior, 12(4), 441–444.