Πώς να βρω καλό ψυχολόγο

Τι ελέγχουμε, τι ρωτάμε, και γιατί η σχέση με τον θεραπευτή μετρά τόσο

Αποφασίσαμε ότι θέλουμε να μιλήσουμε σε κάποιον. Ανοίγουμε το Google, και βρίσκουμε εκατοντάδες ονόματα, δεκάδες τίτλους, μεθόδους που δεν ξέρουμε τι σημαίνουν. Πώς διαλέγουμε;

Τι ελέγχουμε πρώτα;

Το βασικό πτυχίο και την άδεια. Ο ψυχολόγος έχει πτυχίο ψυχολογίας και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, που στην Ελλάδα προβλέπεται από τον νόμο 991/1979. Ένας σοβαρός επαγγελματίας τη δείχνει χωρίς δισταγμό.

Την εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία. Η ψυχοθεραπεία είναι εξειδίκευση μετά το πτυχίο, με πολυετή εκπαίδευση σε μια μέθοδο. Η λέξη “ψυχοθεραπευτής” σε μια ταμπέλα δεν λέει από μόνη της πολλά. Αυτό που μετρά είναι το πτυχίο και η εκπαίδευση πίσω από τη λέξη. Περισσότερα στο άρθρο Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος.

Αν η μέθοδος έχει τεκμηρίωση για τη δυσκολία μας. Για το άγχος, τις κρίσεις πανικού, τις φοβίες, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και την κατάθλιψη, για παράδειγμα, η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι η πιο μελετημένη μορφή ψυχοθεραπείας.

Ποιες ερωτήσεις κάνουμε;

Στο πρώτο τηλέφωνο ή στην πρώτη συνεδρία, μπορούμε να ρωτήσουμε:

• Ποιο είναι το πτυχίο σας και σε ποια μέθοδο έχετε εκπαιδευτεί;
• Έχετε εμπειρία με αυτό που με απασχολεί;
• Πώς δουλεύετε; Θα έχουμε στόχους;
• Πόσο συχνά θα βλεπόμαστε και περίπου για πόσο;
• Πώς θα καταλάβουμε αν προχωράμε;

Δεν είναι αγένεια. Είναι αυτό που θα κάναμε για οποιονδήποτε επαγγελματία υγείας.

Γιατί μετρά τόσο η σχέση με τον θεραπευτή;

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό εύρημα της έρευνας στην ψυχοθεραπεία. Η σχέση συνεργασίας ανάμεσα σε θεραπευόμενο και θεραπευτή, το αν συμφωνούμε στους στόχους, στον τρόπο δουλειάς, και αν νιώθουμε ότι ο άλλος μας καταλαβαίνει, συνδέεται σταθερά με το αποτέλεσμα της θεραπείας. Σε ανασκόπηση σχεδόν τριακοσίων μελετών με πάνω από τριάντα χιλιάδες θεραπευόμενους, η σύνδεση αυτή ήταν σταθερή, και ίδια στις διαδικτυακές συνεδρίες με τις δια ζώσης (Flückiger et al., 2018).

Δηλαδή το “ταιριάζουμε;” δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μέρος της θεραπείας.

Είναι εντάξει να αλλάξουμε ψυχολόγο;

Ναι. Πολλοί άνθρωποι διστάζουν, γιατί νιώθουν ότι θα προσβάλουν τον θεραπευτή ή ότι “έφταιξαν” εκείνοι. Δεν ισχύει. Περίπου ένας στους πέντε θεραπευόμενους διακόπτει τη θεραπεία νωρίτερα από το προβλεπόμενο (Swift & Greenberg, 2012), και συχνά ο λόγος είναι ότι η συνεργασία δεν ταίριαξε.

Αν, μετά από μερικές συνεδρίες, δεν νιώθουμε ότι μας καταλαβαίνουν, ή δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε και γιατί, το πιο χρήσιμο είναι να το πούμε. Ένας καλός θεραπευτής θα το συζητήσει ανοιχτά, και, αν χρειάζεται, θα μας βοηθήσει να βρούμε κάποιον που ταιριάζει καλύτερα.

Δια ζώσης ή διαδικτυακά;

Για τις περισσότερες δυσκολίες, η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία έχει αποτελέσματα αντίστοιχα με τη δια ζώσης, και η σχέση με τον θεραπευτή χτίζεται εξίσου. Έτσι, ο ψυχολόγος που θα επιλέξουμε δεν χρειάζεται να είναι στη γειτονιά μας ή στην πόλη μας. Περισσότερα στο άρθρο Ψυχολόγος online.

Τι γίνεται στην πρώτη συνεδρία;

Η πρώτη συνεδρία είναι γνωριμία και αξιολόγηση: τι μας φέρνει, πόσο καιρό, τι έχουμε δοκιμάσει, τι θέλουμε να αλλάξει. Είναι και η ευκαιρία μας να δούμε αν ταιριάζουμε. Περισσότερα στο Τι γίνεται στην πρώτη συνεδρία.

Πηγές

• Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340.
• Swift, J. K., & Greenberg, R. P. (2012). Premature discontinuation in adult psychotherapy: A meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 80(4), 547–559.